Portal środowiska akademickiego i naukowego

13 maja 2010

PS RP i KRD

Propozycje studentów i doktorantów

Stanowisko Parlamentu Studentów Rzeczypospolitej Polskiej i Krajowej Reprezentacji Doktorantów w sprawie nowego brzmienia artykułów 203 i 209 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym regulujących status prawny PSRP i KRD

W imieniu Parlamentu Studentów Rzeczypospolitej Polskiej i Krajowej Reprezentacji Doktorantów przedstawiamy propozycję nowego brzmienia artykułów 203 i 209 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, określających ramy prawne funkcjonowania PSRP oraz KRD.

Zaproponowane brzmienie obu artykułów wynika z następujących przesłanek:
- Parlament Studentów RP wielokrotnie zgłaszał już postulaty dotyczące zmiany statusu prawnego i sposobu finansowania PSRP. Postulaty te wynikały między innymi ze złych doświadczeń związanych z aktualnym statusem prawnym, który okazał się patogenny.

- Konieczne jest określenie ram prawnych funkcjonowania Krajowej Reprezentacji Doktorantów przy uwzględnieniu doświadczeń PSRP.
- Ustawowe zadania PSRP oraz KRD w zakresie reprezentowania odpowiednio studentów i doktorantów są tożsame.
Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej oraz Krajowa Reprezentacja Doktorantów, głęboko liczy, że postulaty związane ze zmianami brzmienia artykułów 203 i 209 zostaną uwzględnione w planowanej nowelizacji ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Zmiany w statusie prawnym oraz sposobie finansowania i rozliczania w kierunku zaproponowanym przez obie instytucje są absolutnie niezbędne i nie znajdujemy uzasadnienia dla prób pominięcia ich w nowym proponowanym brzmieniu Ustawy.

Art. 203 otrzymuje następujące brzmienie:
1. Przedstawiciele uczelnianych samorządów studenckich tworzą Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej, zwany dalej "Parlamentem Studentów", reprezentujący ogół studentów w kraju. Parlament Studentów ma osobowość prawną.
2. Parlament Studentów ma prawo do wyrażania opinii i przedstawiania wniosków w sprawach dotyczących ogółu studentów, w tym do opiniowania aktów normatywnych dotyczących studentów. Projekty aktów normatywnych przedkłada Parlamentowi Studentów minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego. Termin wyrażenia opinii w sprawie projektu aktu normatywnego wynosi miesiąc od daty jego przedłożenia.
2a. Organy Parlamentu Studentów mogą zwracać się o udzielenie wyjaśnień i informacji dotyczących indywidualnych spraw studentów do organów władzy publicznej lub uczelni, a te zobowiązane są ich udzielić.
2b. Na wniosek studenta, Rzecznik Praw Studenta, którego funkcjonowanie określa statut Parlamentu Studentów RP, może uczestniczyć w postępowaniu prowadzonym przez organ uczelni w indywidualnej sprawie tego studenta na prawach strony, bez potrzeby dopuszczania do takiego postępowania.
3. Najwyższym organem Parlamentu Studentów jest zjazd delegatów reprezentujących samorządy studenckie z poszczególnych uczelni, zwany dalej "zjazdem delegatów".
4. Zasady organizacji i tryb działania Parlamentu Studentów, w tym rodzaje organów kolegialnych i jednoosobowych, sposób ich wyłaniania, z uwzględnieniem możliwości bezpośredniego udziału studentów, oraz kompetencje, określa statut uchwalony przez zjazd delegatów. Statut wchodzi w życie po stwierdzeniu przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego jego zgodności z przepisami prawa. Niezajęcie przez ministra stanowiska w terminie trzech miesięcy od daty przedłożenia uważa się za stwierdzenie zgodności.
5. Przepis ust. 4 stosuje się odpowiednio do zmian statutu Parlamentu Studentów.
6. Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego zapewnia corocznie Parlamentowi Studentów środki finansowe niezbędne do jego funkcjonowania, w wysokości nie niższej niż kwota uzyskana z pomnożenia liczby studentów wskazanej przez uczelnie na koniec roku poprzedzającego uchwalenie budżetu przez współczynnik 0,50 złotego. Począwszy od roku 2012 współczynnik ten waloryzowany jest corocznie o średnioroczny wskaźnik wzrostu cen towarów i usług ustalony w ustawie budżetowej na dany rok budżetowy.
7. Parlament Studentów przedkłada coroczne sprawozdanie z wydatkowania tych środków prezesowi Najwyższej Izby Kontroli do 31 marca roku następnego.

Art. 209 otrzymuje następujące brzmienie:
1. Przedstawiciele samorządów doktorantów w uczelniach i placówkach naukowych tworzą Krajową Reprezentację Doktorantów. Krajowa Reprezentacja Doktorantów ma osobowość prawną.
3. Krajowa Reprezentacja Doktorantów ma prawo do wyrażania opinii i przedstawiania wniosków w sprawach dotyczących ogółu doktorantów, w tym do opiniowania aktów normatywnych dotyczących doktorantów. Projekty aktów normatywnych przedkłada Krajowej Reprezentacji Doktorantów minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego. Termin wyrażenia opinii w sprawie projektu aktu normatywnego wynosi miesiąc od daty jego przedłożenia.
3a. Organy Krajowej Reprezentacji Doktorantów mogą zwracać się o udzielenie wyjaśnień i informacji dotyczących indywidualnych spraw doktorantów do organów władzy publicznej lub uczelni, a te zobowiązane są ich udzielić.
3b. Na wniosek studenta, Rzecznik Praw Doktoranta którego funkcjonowanie określa statut Krajowej Reprezentacji Doktorantów, może uczestniczyć w postępowaniu prowadzonym przez
organ uczelni w indywidualnej sprawie tego doktoranta na prawach strony, bez potrzeby dopuszczania do takiego postępowania.
4. Najwyższym organem Krajowej Reprezentacji Doktorantów jest zjazd delegatów reprezentujących samorządy doktorantów z poszczególnych uczelni, zwany dalej "zjazdem delegatów".
5. Zasady organizacji i tryb działania Krajowej Reprezentacji Doktorantów, w tym rodzaje organów kolegialnych i jednoosobowych, sposób ich wyłaniania, z uwzględnieniem możliwości bezpośredniego udziału doktorantów oraz kompetencje, określa statut uchwalony przez zjazd delegatów. Statut wchodzi w życie po stwierdzeniu przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego jego zgodności z przepisami prawa. Niezajęcie przez ministra stanowiska w terminie trzech miesięcy od daty przedłożenia uważa się za stwierdzenie zgodności.
6. Przepis ust. 5 stosuje się odpowiednio do zmian statutu Krajowej Reprezentacji Doktorantów.
7. Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego zapewnia corocznie Krajowej Reprezentacji Doktorantów środki finansowe niezbędne do jego funkcjonowania, w wysokości nie niższej niż kwota uzyskana z pomnożenia liczby doktorantów wskazanej przez uczelnie na koniec roku poprzedzającego uchwalenie budżetu przez współczynnik 8,00 złotych. Począwszy od roku 2012 współczynnik ten waloryzowany jest corocznie o średnioroczny wskaźnik wzrostu cen towarów i usług ustalony w ustawie budżetowej na dany rok budżetowy.
8. Krajowa Reprezentacja Doktorantów przedkłada coroczne sprawozdanie z wydatkowania tych środków prezesowi Najwyższej Izby Kontroli do 31 marca roku następnego.

Uzasadnienie:
Proponowane brzmienie artykułów 203 i 209 ma na celu przede wszystkim zmianę statusu prawnego oraz sposobu finansowania i rozliczania dwóch organizacji przedstawicielskich: Parlamentu Studentów Rzeczypospolitej Polskiej oraz Krajowej Reprezentacji Doktorantów. W kontekście niezależności PSRP i KRD niezbędne jest ustanowienie osobowości prawnej PSRP przy jednoczesnej zmianie sposobu finansowania oraz rozliczania PSRP i KRD. Konieczne jest ustawowe ustalenie stałego algorytmu, według którego finansowana byłaby działalność PSRP i KRD, opartego na aktualnej w danym roku liczbie studentów i doktorantów (konkretna suma za jednego studenta i doktoranta). Ograniczy to z formalnego punktu widzenia możliwość powstania mechanizmu wywierania nacisku na PSRP i KRD przy użyciu instrumentów finansowych. Jako instytucje posiadające osobowość prawną, PSRP i KRD rozliczałyby się z działalności bez udziału podmiotów trzecich. Instytucjami, przed którymi KRD sprawozdawałoby się z działalności finansowej mogłaby być Najwyższa Izba Kontroli lub Sejm RP.
Nazwa własna KRD powinna zostać zapisana wielkimi literami – analogicznie do PSRP. KRD przygotowując swoje uwagi kieruje się znacznym doświadczeniem PSRP w dziedzinie statutu, budżetu i rozliczeń działalności.
Szczególnie w perspektywie prowadzenia przez Parlament Studentów RP instytucji Rzecznika Praw Studenta (RSP) i analogicznie, przez Krajową Reprezentację Doktorantów Rzecznika Praw Doktoranta (RPD), konieczne jest wprowadzenie przepisu umożliwiającego uzyskiwanie odpowiedzi w sprawach szczególnie ważnych dla studentów i doktorantów, w tym przede wszystkim w sprawach indywidualnych. Treść przepisu powinna być analogiczna do art. 45 ust. 2 pkt. 2 Ustawy, odnoszącego się do Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego. Rada Główna ma prawo uzyskiwać wyjaśnienia w sprawach szkolnictwa wyższego, jako organ przedstawicielski szkolnictwa wyższego, zatem PSRP oraz KRD powinny mieć możliwość uzyskiwania wyjaśnień w sprawach studenckich i doktoranckich
jako instytucje reprezentujące ogół studentów i doktorantów w kraju. W celu skutecznej obrony praw studenta i doktoranta, konieczne jest stworzenie możliwości dla RPS i RPD uczestniczenia w postępowaniu prowadzonym przez organ uczelni w indywidualnej sprawie tego studenta na prawach strony, bez potrzeby dopuszczania do takiego postępowania.
W dyskusji nad zmianą sposobu funkcjonowania Parlamentu Studentów RP, coraz głośniej podnoszony jest postulat bezpośrednich wyborów do wybranych organów PSRP. Należy w Ustawie taką furtkę stworzyć, by w momencie gdy samorządy studenckie będą miały wolę taką formę wyborów przyjąć, nie została ona zablokowana przez przepisy Ustawy. Analogiczny przepis stworzony byłby dla KRD.
Jednocześnie uważamy, iż należy określić termin stwierdzenia przez Ministra zgodności statutów obu organizacji z przepisami prawa, aby zapewnić płynną pracę Parlamentu Studentów Rzeczypospolitej Polskiej i Krajowej Reprezentacji Doktorantów. PSRP niestety doświadczył już w swojej historii sytuacji, gdy Minister do spraw szkolnictwa wyższego, zwlekał w sposób nieuzasadniony i wykraczający poza dyspozycję art. 203 ust. 4 z zatwierdzeniem statutu.

Źródło: KRD P. Maślak