26 maja 2010

Polska Akademia Umiejętności

Nagroda Jerzmanowskich 2010

10 maja br. w sali Poselskiej Zamku Królewskiego na Wawelu odbyła się uroczystość wręczenia nagrody Polskiej Akademii Umiejętności im. Erazma i Anny Jerzmanowskich, ufundowanej przez województwo małopolskie. Laureatem został Jerzy Nowosielski, malarz i rysownik, filozof i teolog prawosławny, uznany za jednego z najwybitniejszych współczesnych pisarzy ikon. Nagrodę wręczyli prof. Andrzej Białas, prezes PAU i Marek Nawara, marszałek woj. małopolskiego. Prof. Nowosielski z powodu złego stanu zdrowia nie mógł osobiście odebrać nagrody. W jego imieniu uczynił to Andrzej Starmach, prezes Fundacji Jerzego i Zofii Nowosielskich.

Fundusz nagrody stworzył w 1908 roku, mocą testamentowego zapisu powierzonego Akademii Umiejętności, przemysłowiec i filantrop inżynier Erazm Jerzmanowski. Wielką wartość pieniężną nagrody, odpowiadającą 12 kg złota, wspierał wysoki prestiż instytucji, która ją przyznawała – Akademii Umiejętności. W myśl Aktu fundacyjnego przyznawana była za „prace literackie, naukowe i humanitarne, dokonywane z pożytkiem dla ojczystego kraju”. Obecnie nagroda wynosi 100 tys. zł. Tegorocznej nagrodzie towarzyszył medal przygotowany specjalnie dla Jerzego Nowosielskiego. Jego autorem i fundatorem jest prof. Stefan Dousa, rzeźbiarz i medalier z Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej.

Po raz pierwszy nagroda została przyznana przez Akademię Umiejętności w 1915 r. Otrzymał ją metropolita krakowski ks. kard. Adam Stefan Sapieha. Laureatem roku następnego był Henryk Sienkiewicz, a potem m.in.: Ignacy Paderewski, Napoleon Cybulski, Aleksander Brückner, Jan Kasprowicz, Benedykt Dybowski. Nagroda po raz ostatni została wręczona w 1938 r. W 1952 r. Polska Akademia Umiejętności została przymuszona do zaniechania działalności. Gdy reaktywowała się w listopadzie 1989 r., mogła działać już w całkowicie zmienionych warunkach. Dzięki życzliwości Marszałka Małopolski Akademia powróciła do idei Nagrody Jerzmanowskich. W ubiegłym roku, po kilkudziesięciu latach, Nagroda im. Erazma i Anny Jerzmanowskich została ponownie wręczona. Laureatką została Janina Ochojska-Okońska, bohaterka dokonań humanitarnych. Teraz otrzymał ją twórca zaangażowany w sprawy ostateczne, fundamentalne, w sprawy wiary, co zaowocowało ważnymi inicjatywami, które przybliżają spełnienie wielkiego marzenia o pojednaniu Kościołów Wschodniego i Zachodniego.