Portal środowiska akademickiego i naukowego

6 października 2011

Komisja Europejska

Wynagrodzenia nauczycieli nieatrakcyjne

W niemal wszystkich państwach europejskich podstawowe wynagrodzenie brutto nauczycieli rozpoczynających pracę w zawodzie jest niższe niż PKB na jednego mieszkańca i w trakcie całego okresu zatrudnienia nie wzrośnie nawet dwukrotnie. Wyjątek stanowi jedynie kilka państw członkowskich. Takie są główne wnioski zawarte w sprawozdaniu, w którym porównuje się płace nauczycieli i dyrektorów w szkołach publicznych w 27 państwach członkowskich UE, Islandii, Liechtensteinie, Norwegii i Turcji. Dane, opracowane na podstawie roku szkolnego 2009/2010, obejmują od edukacji przedszkolnej po kształcenie na poziomie ponadgimnazjalnym. Z dostępnych danych liczbowych oraz uwzględniając zarówno poziom płac, jak i inne świadczenia, wynika, że najlepiej zarabiającymi nauczycielami w Unii Europejskiej są nauczyciele w Luksemburgu, Danii i Austrii, zaś najmniej otrzymują ci pracujący w Bułgarii i Rumunii. W państwach członkowskich zatrudnia się obecnie sześć milionów nauczycieli. Publikacja sprawozdania, opracowanego przez komisyjną sieć Eurydice, zbiega się ze Światowym Dniem Nauczyciela (5 października).

Androulla Vassiliou, komisarz ds. edukacji, kultury, wielojęzyczności i młodzieży, powiedziała: – Szczerze podziwiam wszystkich nauczycieli, którzy mają zasadnicze znaczenie dla życia naszych dzieci i dla naszego społeczeństwa. To oni kształtują przyszłe talenty i odgrywają kluczową rolę w staraniach Komisji, aby pomóc państwom członkowskim poprawić jakość ich systemów kształcenia i szkolenia. Musimy zachęcać najlepszych absolwentów do wyboru zawodu nauczyciela i pozostania w nim. Wynagrodzenie i warunki pracy są priorytetem, jeżeli chcemy przyciągać i zatrzymać najlepszych nauczycieli.

Ze sprawozdania wynika, że we wszystkich państwach z wyjątkiem Niemiec, Hiszpanii i Portugalii na początku kariery wynagrodzenie podstawowe brutto nauczycieli jest niższe niż PKB na jednego mieszkańca. Tylko w trzech państwach (Cypr, Portugalia i Rumunia) w ciągu swojej pracy zawodowej nauczyciele mają szansę na dwukrotny wzrost swojego wynagrodzenia podstawowego. Nawet tam potrzeba jednak ponad 20 lat, aby dotrzeć do górnego poziomu w siatce płac.

W większości państw europejskich oprócz wynagrodzenia podstawowego nauczyciele otrzymują różnorodne świadczenia dodatkowe, lecz tylko połowa państw przyznaje szczególne świadczenia przeznaczone na rozwijanie kwalifikacji zawodowych oraz udoskonalanie metod nauczania.

W wielu krajach obecne pensje nauczycieli, wliczając wszelkie dodatki, są zbliżone do najwyższego stopnia w siatce płac. Wynika to ze starzenia się nauczycieli oraz z możliwości otrzymywania dodatkowych świadczeń. Dzięki tym świadczeniom roczne wynagrodzenie netto nauczycieli, które w Danii wynosi 61 804 euro, w Grecji — 22 817 euro, w Finlandii — 44 775 euro, zaś w Anglii — 35 580 euro, jest w tych krajach średnio wyższe niż najwyższa płaca w siatce płac.

Ogólnie rzecz biorąc, w 2009 r. nauczyciele w Europie utrzymali swoją dotychczasową siłę nabywczą, zaś w 2010 r. kryzys gospodarczy wpłynął na ich wynagrodzenie jedynie w kilku państwach (Irlandia, Grecja, Hiszpania, Łotwa i Rumunia). W tym samym okresie w Holandii i Polsce podniesiono płace nauczycieli. Niedawno wprowadzone i spodziewane środki oszczędnościowe w wielu krajach mogą mieć wpływ na zarobki nauczycieli i ogólne nakłady na kształcenie. Niemniej jednak wiele rządów europejskich stawia sektor edukacji w centrum swoich programów reform.

Marta Angrocka-Krawczyk