7 lutego 2011

Debata u prezydenta

Uczelnie tworzą społeczeństwo wiedzy

Fot. Stefan Ciechan

Otwartość, jakość, różnorodność – gospodarka zdolna do przesuwania granic światowego postępu technologicznego potrzebuje szkolnictwa wyższego o takich właśnie cechach. Musimy wypracować elastyczny system. System reagujący na zmiany i podążający za uniwersalnymi trendami rozwojowymi, dialogujący z otoczeniem, współpracujący ze światem. System, który potrafi definiować długookresowe cele, wykorzystuje potencjał swoich kadr, korzysta z różnych źródeł finansowania oraz – last but not least – indywidualizuje kształcenie i wypuszcza absolwentów o zróżnicowanych kompetencjach. Młodzi naukowcy mówili o umiędzynarodowienia uniwersytetów (dr Dominik Antonowicz), studiach doktoranckich wobec potrzeb gospodarki (dr hab. Piotr Garstecki) i ścieżkach kariery naukowej (dr hab. Hanna Mamzer).

Zdaniem prof. Janiny Jóźwiak ze Szkoły Głównej Handlowej, członkini rady Narodowego Centrum Nauki, najistotniejsze jest kształcenie dwóch typów absolwentów. Twórcy wiedzy dla gospodarki innowacyjnej – absolwenci studiów doktoranckich z dużymi osiągnięciami badawczymi stanowiliby absolutną elitę szkolnictwa wyższego. Twórcy innowacyjnej gospodarki, zdolni do wdrażania innowacji i rozwijania przedsiębiorczości edukowani byliby natomiast podczas doktoranckich studiów profesjonalnych lub bardziej wymagającego magisterium typu research master.

Minister nauki i szkolnictwa wyższego zgodziła się, że postęp cywilizacyjny kraju zależy od rozwoju technologicznego. – Nauka i szkolnictwo wyższe stają się najważniejszym przemysłem XXI wieku. Przemysłem, który nie tylko zatrudnia wielu pracowników, ale ma też wpływ na jakość kadr decydujących o rozwoju państwa – mówiła prof. Barbara Kudrycka podczas dyskusji. – Jeśli przeprowadzimy do końca reformę szkolnictwa wyższego, to będziemy mieć zintegrowany system nauki i szkolnictwa wyższego. Zależy nam, aby w sposób ewolucyjny doprowadzić nasze uczelnie do systemu funkcjonującego w krajach starej Europy – dodała minister Kudrycka.

Uczestniczący w Forum Debaty Publicznej naukowcy zaznaczali, że przez długie lata usprawiedliwialiśmy się słabym wyposażeniem laboratoryjnym i sprzętowym, ale w obliczu miliardowych inwestycji w ten obszar argument ten traci znaczenie. – Za 5–7 lat niedostatki infrastruktury dydaktycznej i badawczej przestaną być zasadnym wyjaśnieniem kiepskiej pozycji polskich uczelni w europejskich czy światowych rankingach – mówił prof. Karol Musioł. Rektor UJ wspomniał także o braku narzędzi do prowadzenia skutecznej polityki kadrowej, bez czego nie da się zbudować przedsiębiorczego uniwersytetu.

Polskie badania muszą być w większym stopniu finansowane przez biznes – uważają tak również przedsiębiorcy. W opinii Andrzeja Arendarskiego, prezesa Krajowej Izby Gospodarczej, sektor gospodarki oczekuje od szkół wyższych absolwentów otwartych na świat, kreatywnych, umiejących pracować w zespole. Podobnie uważa Krzysztof Krystowski z lotniczej firmy Avio: – Nie oczekuję od jednostek naukowych tworzenia rozwiązań innowacyjnych, bo to robimy sami. Oczekuję transferu wiedzy w postaci dobrze wykształconej kadry oraz ekspertyz i analiz.

Zarówno ludzie nauki, jak i przedstawiciele świata biznesu wyrazili zdanie, że trzeba w Polsce rozpocząć poważną dyskusję nad konstytucyjnym zapisem o zapewnieniu obywatelom równego dostępu do wykształcenia. Kwestię tę poruszył prof. Maciej Żylicz, doradca prezydenta RP i prezes Fundacji na rzecz Nauki Polskiej („Czy nie powinna jednak obowiązywać »zasada merytorycznej selekcji«?”), a poparł go Krzysztof Pietraszkiewicz, prezes Związku Banków Polskich, który stwierdził: – Trzeba zawrzeć porozumienie strategiczne różnych sił politycznych, dotyczące przeprowadzenia tych trudnych reform. Taką wizję systemu szkolnictwa wyższego przedstawiono podczas spotkania z cyklu Forum Debaty Publicznej „Gospodarka konkurencyjnej Polski” pt. Szkolnictwo wyższe dla innowacyjnej gospodarki, która 12 stycznia odbyła się w Pałacu Prezydenckim. Uznano, że do rozwikłania sprawy powszechności i bezpłatności studiów niezbędny jest patronat prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.

AnKn

Tekst wystąpienia prof. M. Żylicza opublikowaliśmy w FA nr 1/2011 na str. 26-27. Referaty Dominika Antonowicza i Hanny Mamzer w tym numerze na str. 30-33.